Miód na przeziębienie - czy pomaga, jaki wybrać i jak stosować?

Miód od setek lat jest stosowany jako doraźny środek leczniczy, często zalecany przy przeziębieniu. Jest używany w wielu domowych metodach na przeziębienie i wchodzi w skład stosowanych przy przeziębieniu preparatów dostępnych w aptekach.

W tym wpisie odpowiemy na pytanie, czy miód pomaga na przeziębienie. Przyjrzymy się bliżej temu, co na ten temat mówią badania naukowe. Omówimy też zastosowanie miodu w leczeniu przeziębień wg medycyny naturalnej. Dowiemy się, który miód jest najlepszy na przeziębienie i jak go stosować.

Tak, miód pomaga na przeziębienie, m.in. dlatego, że zawiera bioaktywne składniki bakterio- i grzybobójcze (lizozym, inhibina i apidycyna) i cenne naturalne właściwości (m.in. działanie antyoksydacyjne, przeciwzapalne).

Badania pokazują, że miód może pomóc złagodzić niektóre objawy przeziębienia, przede wszystkim kaszel, drapanie, suchość i podrażnienie gardła. Ponadto, miód stanowi dobre źródło łatwo przyswajalnej energii, przydatnej w czasie przeziębienia.

Dowiedz się więcej: Skład miodu.

Dowiedz się więcej: Czy miód jest zdrowy? Właściwości miodu bez mitów.

Badania wskazują, że miód może łagodzić niektóre objawy przeziębienia, przede wszystkim kaszel i podrażnienie gardła. Najlepiej udokumentowane jest działanie miodu na ostry kaszel związany z infekcją górnych dróg oddechowych.

Jednym z najważniejszych źródeł dotyczących tego zastosowania miodu jest przegląd Cochrane z 2018 r. Wyniki tego przeglądu sugerują, że miód może zmniejszać częstotliwość i nasilenie kaszlu, zwłaszcza nocnego u dzieci powyżej pierwszego roku życia. Może także poprawiać jakość snu dziecka i jego opiekunów.

Szerszy przegląd badań przeprowadzony przez naukowców z Uniwersytetu w Oxfordzie również wykazał, że miód może zmniejszać nasilenie objawów infekcji górnych dróg oddechowych (infekcji gardła, kaszlu i kataru). Badacze wskazali, że miód może być bezpiecznym i łatwo dostępnym środkiem łagodzącym objawy niepowikłanych infekcji, a jego stosowanie może ograniczać niepotrzebne sięganie po antybiotyki.

Więcej badań dotyczących wpływu miodu na kaszel piszemy we wpisie: Miód na kaszel. Czy działa? Jak go stosować?

O tym, jak miód działa na chore gardło, przeczytasz tutaj: Miód na gardło. Czy rzeczywiście pomaga? Jak go stosować?

Miód może łagodzić objawy przeziębienia, zmniejszyć dyskomfort i ułatwić odpoczynek podczas choroby. Najlepiej sprawdza się przy kaszlu, podrażnieniu i suchości gardła oraz ogólnym osłabieniu.

Miód może łagodzić ostry kaszel towarzyszący przeziębieniu. Dzięki temu, że ma gęstą, lepką konsystencję, miód powleka błonę śluzową gardła, pobudza wydzielanie śliny i może ograniczać podrażnienie wywołujące odruch kaszlowy.

Dowiedz się więcej: Miód na kaszel. Czy działa? Jak go stosować?

Miód może chwilowo zmniejszać uczucie drapania, pieczenia i dyskomfortu podczas przełykania. Działa przede wszystkim osłaniająco: tworzy na powierzchni błony śluzowej cienką warstwę, która ogranicza jej dalsze podrażnianie. Może być szczególnie pomocny wtedy, gdy ból gardła nasila się podczas mówienia, przełykania lub częstego kaszlu.

Czytaj więcej: Miód na gardło. Czy rzeczywiście pomaga?

Przy przeziębieniu gardło może wysychać na skutek oddychania przez usta, ogrzanego powietrza w pomieszczeniach, częstego kaszlu lub zbyt małej ilości wypijanych płynów. Miód może chwilowo nawilżać i powlekać śluzówkę, dzięki czemu zmniejsza uczucie suchości i szorstkości.

Kaszel często nasila się wieczorem i w nocy, utrudniając zasypianie i powodując wybudzenia. Miód spożyty przed snem może zmniejszyć podrażnienie gardła i częstotliwość kaszlu, a dzięki temu poprawić jakość snu.

Podczas przeziębienia apetyt często się zmniejsza, a organizm może być osłabiony z powodu gorączki, gorszego snu, mniejszej ilości przyjmowanych płynów i jedzenia. Miód szybko dostarcza łatwo przyswajalną energię i dzięki temu poprawia samopoczucie chorego. Jego słodki smak może też poprawiać smak posiłków, dzięki czemu chory łatwiej je zje.

Ciepłe napoje z miodem są tradycyjnie stosowane w trakcie przeziębienia, szczególnie przy uczuciu zimna i dreszczach. Taki napój rozgrzewa i dodaje energii.

Na przeziębienie warto wybrać przede wszystkim naturalny miód dobrej jakości, którego smak nam odpowiada i który chętnie będziemy spożywać.

Poszczególne odmiany miodu różnią się między sobą, np. ciemniejsze miody zawierają więcej antyoksydantów i składników mineralnych. Nie wiadomo jednak, czy różnice w składzie i aktywności antyoksydacyjnej poszczególnych odmian przekładają się na zauważalne różnice w łagodzeniu objawów przeziębienia. Z tego właśnie powodu sugerujemy wybrać po prostu tę odmianę miodu, którą najbardziej lubimy.

To właśnie miód gryczany zastosowano w jednym z badań nad nocnym kaszlem u dzieci. Miód gryczany to najciemniejszy polski miód. Jest niemal czarny. Jest uważany za jeden z najzdrowszych miodów, ponieważ im ciemniejszy miód, tym większa aktywność antyoksydacyjna i zawartość składników mineralnych. Ma jednak mocny, zdecydowany smak, który niektórym może nie pasować.

Czytaj więcej: Miód gryczany – właściwości, smak i zastosowanie

Miód lipowy to tradycyjny wybór w sezonie przeziębień i odmiana miodu, która chyba najsilniej kojarzy się z miodem na "wzmocnienie". Ma świeży, ziołowy smak i dobrze pasuje do herbaty.

Czytaj więcej: Miód lipowy – właściwości i zastosowanie

Miód wielokwiatowy to miód, którego w Polsce zbiera się najwięcej. Sprawia to, że jest łatwo dostępny i tani. Jest najbardziej uniwersalnym wśród polskich miodów. Pasuje do wszystkiego. Ma przyjemny, kwiatowy smak.

Czytaj więcej: Miód wielokwiatowy - właściwości, zastosowanie i skład

Miód spadziowy jest wysoko ceniony. Jego liczni miłośnicy twierdzą, że ma wyjątkowe właściwości zdrowotne. Miody spadziowe często wyróżniają się stosunkowo dużą zawartością składników mineralnych i związków fenolowych oraz wysoką aktywnością antyoksydacyjną w badaniach laboratoryjnych.

Czytaj więcej: Miód spadziowy – właściwości i zastosowanie

Czytaj więcej: Co to jest spadź? Z czego jest miód spadziowy?

Miód przy przeziębieniu można spożywać bezpośrednio na łyżeczce, jako składnik ciepłych napojów lub domowych syropów.

Najłatwiejszy sposób to po prostu jedzenie miodu łyżeczką. Dobrze jest powoli rozpuszczać go w ustach, by miał dłuższy kontakt z gardłem i mógł lepiej powlec podrażnioną śluzówkę.

Powszechnie stosowaną domową metodą na przeziębienie są też ciepłe napoje z miodem. Może być to:

• herbata z miodem,
• napar ziołowy z miodem (w szczególności napar z lipy i napar z tymianku),
• mleko z miodem,
• ciepła woda z miodem i cytryną.

Do takich ciepłych napojów można dodać np. imbir, cytrynę, kurkumę, czosnek itp. Ważne, by napój nie był zbyt gorący, ponieważ długie i intensywne ogrzewanie może zmniejszać aktywność niektórych naturalnych enzymów obecnych w miodzie. Najlepiej odczekać kilka minut po zaparzeniu herbaty, aż będzie przyjemnie ciepła, i dopiero wtedy dodać miód.

Kolejną metodą są syropy na bazie miodu. Nie bez powodu miód często jest składnikiem syropów i pastylek do ssania dostępnych w aptekach. Nie trzeba jednak iść do apteki, by zaopatrzyć się w takie środki. Jest wiele przepisów na domowe syropy z miodem. Zazwyczaj opierają się na paru składnikach: cytrynie, cebuli, czosnku, imbirze... Składniki te miesza się ze sobą, odstawia na parę godzin i następnie przyjmuje na łyżce.

Ile miodu stosować na przeziębienie? Wystarczy mała ilość: 1 łyżeczka na kubek ciepłego napoju lub 1 łyżeczka powoli rozpuszczona w ustach. Możesz stosować to parę razy dziennie.

Warto zwrócić uwagę na 2 ważne zastrzeżenia. Po pierwsze, miodu nie należy podawać dzieciom w 1. roku życia (ze względu na ryzyko botulizmu). Po drugie, ze względu na wysoką zawartość cukrów miód należy spożywać z umiarem. Szczególnie po wieczornej porcji warto umyć zęby, ponieważ częsty kontakt cukrów ze szkliwem zwiększa ryzyko próchnicy.

Czytaj więcej: Jak stosować miód? Praktyczne wskazówki

Czytaj więcej: Syrop z cebuli i miodu. Prosty i szybki przepis

Miód może łagodzić kaszel i podrażnienie gardła u dzieci, szczególnie wieczorem i w nocy. Badania sugerują, że niewielka porcja miodu przed snem może zmniejszać częstotliwość kaszlu i poprawiać jakość snu dziecka.

Miodu nie wolno podawać dzieciom przed ukończeniem 12. miesiąca życia ze względu na ryzyko botulizmu niemowlęcego. U starszych dzieci można podać niewielką ilość bezpośrednio na łyżeczce, dodać ją do mleka lub herbaty albo przygotować domowy syrop z miodem.

Nie ustalono jednej dawki odpowiedniej dla wszystkich dzieci. W badaniach stosowano zwykle niewielkie porcje podawane przed snem, zależnie od wieku dziecka. Najczęściej sugerowaną ilością jest od pół do jednej łyżeczki. Pamiętajmy jednak, że miód to produkt spożywczy, a nie lek dawkowany według ścisłego schematu.

Najlepiej wybrać miód o łagodnym smaku, który dziecko chętnie zje, np. wielokwiatowy, rzepakowy lub akacjowy. Nie ma dowodów, że jedna odmiana działa przy przeziębieniu wyraźnie lepiej od pozostałych.

Czytaj więcej: Najlepszy miód dla dzieci. Jaki wybrać i od kiedy podwać?

Miód może łagodzić kaszel i podrażnienie gardła, ale nie leczy przyczyny infekcji ani jej możliwych powikłań. Konsultacja z lekarzem jest potrzebna, jeśli objawy zamiast ustępować nasilają się, utrzymują się dłużej niż około 10 dni, gorączka trwa ponad 3 dni albo po chwilowej poprawie ponownie pojawia się gorączka lub silny kaszel.

Pilnej pomocy wymagają przede wszystkim duszność, szybki lub utrudniony oddech, świszczący oddech, ból w klatce piersiowej, sinienie ust lub twarzy, zaburzenia świadomości, drgawki, odkrztuszanie krwi oraz objawy odwodnienia. U dziecka niepokojące są także wyraźna senność, brak kontaktu, zapadanie się przestrzeni między żebrami podczas oddychania oraz brak oddawania moczu przez wiele godzin. 

Wcześniejszej konsultacji wymagają również niemowlęta, kobiety w ciąży, osoby starsze, pacjenci z obniżoną odpornością oraz osoby cierpiące na przewlekłe choroby serca, płuc, nerek lub cukrzycę. W takich przypadkach domowe sposoby, w tym miód, powinny być jedynie uzupełnieniem zaleceń medycznych.

Miodu nie wolno podawać dzieciom przed ukończeniem 12. miesiąca życia.

1. Oduwole O., Udoh E.E., Oyo-Ita A., Meremikwu M.M., Honey for acute cough in children, Cochrane Database of Systematic Reviews, 2018, nr 4, CD007094.
2. Abuelgasim H., Albury C., Lee J., Effectiveness of honey for symptomatic relief in upper respiratory tract infections: a systematic review and meta-analysis, BMJ Evidence-Based Medicine, 2021, 26(2), s. 57–64.
3. Kuitunen I. i wsp., Honey for acute cough in children — a systematic review, European Journal of Pediatrics, 2023.
4. Goldman R.D., Honey for treatment of cough in children, Canadian Family Physician, 2014, 60(12), s. 1107–1110.
5. Eteraf-Oskouei T., Najafi M., Traditional and modern uses of natural honey in human diseases: a review, Iranian Journal of Basic Medical Sciences, 2013, 16(6), s. 731–742.
6. Paul I.M. i wsp., Effect of honey, dextromethorphan, and no treatment on nocturnal cough and sleep quality for coughing children and their parents, Archives of Pediatrics & Adolescent Medicine, 2007, 161(12), s. 1140–1146.