Miody odmianowe. Kolor, smak i rodzaje miodów

Miody potrafią bardzo się od siebie różnić. Niektóre są jaśniejsze, a inne ciemniejsze. Niektóre krystalizują szybko, inne są długo płynne. Mają różny smak i zapach. Skąd się bierze tak dużo różnych rodzajów miodów, skoro wszystkie robią pszczoły?

Wynika to przede wszystkim z tego, z jakich roślin pszczoły zebrały nektar lub spadź. Niemały wpływ ma też miejsce, w którym stoi pasieka, pora roku, pogoda i naturalna dostępność pożytków.

W Polsce występują różne odmiany miodów. Najczęściej można spotkać się z miodem wielokwiatowym i lipowym – są to najpopularniejsze miody występujące w naszym kraju. Jak rozpoznać, z jaką odmianą miodu mamy do czynienia?

W tym przewodniku wyjaśniamy, jakie są najważniejsze rodzaje miodów, czym różnią się najpopularniejsze polskie odmiany i jak wybrać najlepszy miód dla siebie.

Miód to pokarm naturalny. Jego skład zależy od pszczół i od tego, z jakich roślin zebrały nektar lub spadź.

W zależności od tego, w jakim miejscu stoi pasieka, pszczoły mają do dyspozycji różne rodzaje roślin. Czasami są to polne kwiaty, kiedy indziej wrzosy lub kwiaty drzewa lipowego.

Oprócz lokalizacji pasieki, ważną rolę odgrywa też pora roku i pogoda. Wiosną pszczoły zbierają nektar z mniszka lekarskiego, latem z nawłoci, a jesienią z wrzosu.

Lokalizacja pasieki, pora roku i pogoda wpływają na to, z jakiego surowca pochodzi miód. Ten z kolei wpływa na skład miodu: zawartość cukrów i składników bioaktywnych, które wpływają na smak, kolor i konsystencję miodu. Na przykład, miód akacjowy jest długo płynny, ponieważ zawiera stosunkowo dużo fruktozy.

Również sposób przechowywania wpływa na miód. Przede wszystkim, jeżeli trzymamy miód w ciepłym miejscu, najpewniej będzie płynny. I odwrotnie - jeżeli trzymamy go w zimnie, szybko skrystalizuje. Więcej o tym, jak przechowywać miód, piszemy tutaj: Jak przechowywać miód?

Podsumowując, smak, kolor i konsystencja miodu zależy od takich czynników, jak:

• rośliny, z których pszczoły zebrały nektar;
• obecność spadzi;
• lokalizacja pasieki;
• pora roku;
• pogoda w czasie kwitnienia roślin;
• naturalny skład cukrów i innych składników w danym miodzie;
• sposób przechowywania.

Dlatego miód lipowy z jednego sezonu może mieć nieco inny odcień niż miód lipowy z kolejnego roku. Miód wielokwiatowy z wiosny będzie też inny niż wielokwiatowy z późnego lata.

Miody można podzielić na kilka sposobów. Najczęściej mówi się o podziale według konsystencji, pochodzenia surowca i odmiany.

W zależności od konsystencji miód może być płynny (patoka), stały (krupiec) lub kremowany.

Patoka to miód płynny. Taką postać ma świeżo odwirowany miód, zanim zacznie krystalizować.

Krupiec to miód skrystalizowany. Krystalizacja jest naturalnym procesem, który przebiega w zróżnicowanym tempie. Więcej o krystalizacji przeczytasz z naszego wpisu: Krystalizacja. 11 pytań i odpowiedzi

Miód plastrowy to dojrzały miód zamknięty w plastrze pszczelim.

Miód kremowany to miód, który został poddany kontrolowanemu mieszaniu, aby uzyskał gładką, smarowną konsystencję. Po co? Żeby było łatwiej go jeść. Niektóre miody, np. miód rzepakowy, po skrystalizowaniu przyjmują postać bardzo twardego krupca, który ciężko jest nałożyć na łyżeczkę. Kremowanie pozwala na nadanie im bardziej przyjemnej konsystencji.

Istnieje również klasyfikacja miodów ze względu na surowiec, z jakiego powstał miód:

• nektarowe (kwiatowe),
• spadziowe,
• mieszane (nektarowo-spadziowe lub spadziowo-nektarowe).

Miody nektarowe powstają z nektaru kwiatów. Do tej grupy należą m.in.:

• miód akacjowy;
• miód lipowy;
• miód rzepakowy;
• miód gryczany;
• miód wrzosowy;
• miód nawłociowy;
• miód mniszkowy;
• miód wielokwiatowy.

To bardzo szeroka grupa. Miody nektarowe mogą być delikatne, jasne i łagodne, ale też ciemne, mocne i wyraziste.

Miód spadziowy nie powstaje z nektaru kwiatów, lecz ze spadzi. Spadź to słodka substancja pojawiająca się na drzewach, najczęściej iglastych lub liściastych. Więcej o spadzi dowiesz się z naszego wpisu: Co to jest spadź? Z czego jest miód spadziowy?

Miody spadziowe są zwykle mniej słodkie i bardziej wyraziste niż miody nektarowe. Czuć w nich żywiczny, leśny lub lekko orzechowy smak. Mają ciemną barwę, z zielonkawym odcieniem, i słaby, lekko korzenny zapach.

Miody spadziowe dzielimy na:

• miody ze spadzi liściastej,
• miody ze spadzi iglastej.

To miody, które łączą cechy miodów nektarowych i spadziowych. Ich smak, kolor i aromat zależą od proporcji nektaru i spadzi oraz od roślin występujących w okolicy pasieki.

Często są bardziej złożone w smaku niż klasyczne miody wielokwiatowe. Miodem spadziowo-nektarowym jest miód leśny.

Miody różnią się też kolorem: przybierają barwę od białej, przez jasnozieloną, jasnożółtą i złotą aż do brunatnej, prawie czarnej.

Ponadto, dzielimy miody ze względu na to, kiedy zostały zebrane. Mamy miody wiosenne (mniszkowy, klonowy...), letnie (lipowy, gryczany) i jesienne (wrzosowy).

Rozróżniamy również miody odmianowe. Co to znaczy?

Miód odmianowy to miód, w którym dominuje nektar lub spadź z określonego pożytku.

Odmiany miodu klasyfikuje się przede wszystkim według rodzaju kwiatów, z których zebrano nektar. Kiedy widzimy słoik z etykietą "miód lipowy" lub "miód z lipy", oznacza to, że głównym źródłem nektaru był kwiat o tej samej nazwie. Jeśli widzisz „miód gryczany”, dominującym pożytkiem była gryka. W przypadku miodu spadziowego źródłem nie jest nektar, lecz spadź.

Miód pochodzący głównie tylko z jednego źródła nazywany jest odmianowym, natomiast miód wielokwiatowy to taki, który pochodzi z wielu różnych kwiatów. Nie oznacza to jednak, że w miodzie odmianowym nie ma nektaru z innych roślin. Miód to pokarm naturalny, który robią pszczoły, i to one wiedzą, jakie jest źródło najlepszego nektaru. Mówimy o odmianach miodu, gdy mamy do czynienia z wyraźną przewagą danego pożytku. Możemy to rozpoznać po smaku, barwie, zapachu i właściwościach fizycznych miodu. Im więcej różnych miodów spróbujemy, tym łatwiej jest je rozróżnić i sklasyfikować.

Po zjedzeniu kilku beczek miodu z łatwością rozróżniamy odmiany miodu. Jest to ocena organoleptyczna, czyli ocena zmysłami (smakiem, węchem, wzrokiem, dotykiem). Klasyfikacja miodów odmianowych jest również możliwa metodami laboratoryjnymi, z wykorzystaniem m.in. analizy pyłkowej oraz na podstawie cech fizykochemicznych.

W Polsce mamy różne rodzaje miodu. Skąd wiedzieć, który jest który? Jak je rozpoznać? Przejdźmy do rzeczy.

Poniżej znajdziesz krótki przewodnik po najczęściej spotykanych odmianach miodu.

Jeśli dopiero poznajesz różne odmiany, zacznij od kilku kontrastowych smaków: łagodnego akacjowego, kremowego rzepakowego, aromatycznego lipowego i wyrazistego gryczanego lub spadziowego.

Świeży, rześki i eteryczny miód o złotej barwie. Pochodzi z nektaru kwiatów lipy, kwitnących na przełomie czerwca i lipca.

Miód lipowy jest jedną z najbardziej znanych i lubianych polskich odmian. Tradycyjnie stosuje się go w sezonie jesienno-zimowym i przy przeziębieniach.

Lipowy jest powszechnie używany do sporządzania ziołowych nalewek. Herbata posłodzona miodem lipowym jest przepyszna.

Czytaj więcej: Miód lipowy – właściwości i zastosowanie

Miód akacjowy najdłużej pozostaje płynny i należy do najdelikatniejszych miodów. Ma czysty, delikatnie kwiatowy smak i jasnozieloną barwę. Miód akacjowy powstaje z nektaru drzewa Robinia pseudoacacia. Akacja obficie kwitnie późną wiosną, w maju i czerwcu.

Pasuje do lekkich herbat, ostro przyprawionych sosów oraz jako dodatek do deserów. Jest dobrym wyborem dla osób, które dopiero zaczynają poznawać różne odmiany miodu i nie chcą od razu sięgać po bardzo intensywny smak.

Czytaj więcej: Miód akacjowy – właściwości i zastosowanie

Powstaje z dzikich kwiatów rosnących na leśnych polanach. To miód z wielu kwiatów, z wyczuwalnym aromatem spadzi. Miód leśny przybiera pełną paletę barw, od jasnej po bursztynową.

Ma złożony, średnio ostry i mocny smak. Świetnie się sprawdza jako dodatek do deserów jogurtowych i granoli. Wiele osób stosuje go też do słodzenia herbaty.

To dobra odmiana dla osób, które szukają czegoś bardziej aromatycznego niż klasyczny miód wielokwiatowy, ale nie tak intensywnego jak gryczany czy spadziowy.

Czytaj więcej: Miód leśny - skład, właściwości zdrowotne i zastosowania

Miód z nawłoci ma słodki smak z subtelnym, kwaśno-gorzkim akcentem oraz żółtą barwę. Po krystalizacji jaśnieje. Miód nawłociowy to miód pochodzący z nektaru dzikich kwiatów, z zauważalną przewagą nawłoci pospolitej (mimozy), która kwitnie późnym latem i wczesną jesienią.

Jest to rzadko spotykany miód o charakterystycznym smaku. To ciekawy miód dla osób, które chcą spróbować czegoś mniej oczywistego niż miód lipowy lub wielokwiatowy. Dobrze pasuje do herbaty, lekkich deserów i śniadań. Warto słodzić nim lemoniadę, by nadać jej ciekawy, wyraźny smak.

Czytaj więcej: Miód nawłociowy: właściwości, skład i zastosowanie

Biała barwa, prosty smak i delikatna konsystencja kremu sprawiają, że miodu rzepakowego nie da się pomylić z żadnym innym. Miód rzepakowy jest zbierany wczesną wiosną.

To jeden z najlepszych miodów do codziennego użycia. Świetnie nadaje się do smarowania pieczywa lub do porannej kawy. Dzięki delikatnemu smakowi nie dominuje potrawy, tylko subtelnie ją dosładza.

Czytaj więcej: Miód rzepakowy - właściwości. Na co jest dobry?

Miód gryczany ma zdecydowany, dosadny aromat i nie jest tak słodki, jak pozostałe miody. Charakteryzuje się ciemną, smolistą barwą. Jest uważany za jeden z najzdrowszych miodów. Nie każdy zakocha się w nim od pierwszej łyżeczki, ale ma wielu wiernych miłośników.

Sprawdza się w sosach do mięsa, bardzo dobrze współgra z kawą oraz jest niezastąpionym dodatkiem do pierników. Miód gryczany pasuje też do białego sera oraz nadaje szlachetny charakter mocnym trunkom.

Czytaj więcej: Miód gryczany – właściwości i zastosowanie

Miód wielokwiatowy, czyli miód z wielu kwiatów. Ma wyrównany smak oraz zazwyczaj jasną barwę (od białej po subtelny bursztyn). Wiosenny miód wielokwiatowy bywa jaśniejszy i delikatniejszy. Letni może być bardziej aromatyczny i głębszy w smaku.

Jest to uniwersalny miód, który pasuje do wszystkiego. Przede wszystkim warto zastępować nim cukier w przepisach kulinarnych. Jeśli nie wiesz, od której odmiany zacząć, miód wielokwiatowy jest jednym z najbezpieczniejszych wyborów.

Czytaj więcej: Miód wielokwiatowy - właściwości, zastosowanie i skład

Miód wrzosowy ma głęboki smak i bursztynową barwę o herbacianym zabarwieniu. Charakteryzuje się galaretowatą konsystencją.

To miód dla osób, które lubią wyraziste, nieoczywiste smaki. Pasuje do owsianek, serów, pieczywa i... po prostu: do degustacji. Warto jeść go powoli, aby poczuć jego aromat i lekko gorzkawe nuty.

Ze względu na sezonowość i trudność pozyskania miód wrzosowy bywa mniej dostępny niż popularne odmiany, takie jak rzepakowy, lipowy czy wielokwiatowy.

Czytaj więcej: Najdroższy polski miód. Miód wrzosowy - właściwości

Miód spadziowy ma szlachetny, wyraźny smak. Jest mniej słodki, niż większość miodów. Ma ciemną, lekko zielonkawą barwę. Wiele osób twierdzi, że to najzdrowszy polski miód.

Spadziowy to wysoko ceniony miód, który rozpieszcza nasze kubki smakowe. Warto doprawiać nim dania, by nadać im charakteru. Dobrze pasuje do herbaty, serów, sosów, marynat i dań wytrawnych. To dobry wybór dla osób, które szukają miodu o bardziej dorosłym, złożonym profilu smakowym.

Czytaj więcej: Miód spadziowy – właściwości i zastosowanie

Czytaj więcej: Co to jest spadź? Z czego jest miód spadziowy?

Miód mniszkowy powstaje z nektaru mniszka lekarskiego. Piękny i złoty. Jeden z wiosennych, pierwszych miodów. To prawdziwa perła wśród naturalnych produktów.

Dobrze sprawdza się na pieczywie, z twarogiem, w owsiance i jako łagodny dodatek do codziennych śniadań. Jest przyjemny i łatwy do polubienia.

Czytaj więcej: Miód mniszkowy: naturalne właściwości i korzyści zdrowotne

Miód klonowy jest jasny, delikatny i subtelny. Należy do mniej popularnych odmian, dlatego może być ciekawym wyborem dla osób, które lubią poznawać sezonowe i mniej oczywiste miody.

Dobrze pasuje do lekkich deserów, śniadań, herbaty i pieczywa.

Czytaj więcej: Miód klonowy - właściwości i zastosowanie

Rodzaje miodów różnią się pochodzeniem, smakiem, kolorem, aromatem i konsystencją. Najczęściej spotykane polskie odmiany to miód wielokwiatowy i miód lipowy. W Polsce mamy jednak o wiele więcej odmian miodu: akacjowy, spadziowy, wrzosowy, leśny, rzepakowy, gryczany, nawłociowy...

Jeśli lubisz łagodne smaki, zacznij od miodu akacjowego, rzepakowego lub wielokwiatowego. Jeśli szukasz czegoś mocniejszego, wybierz gryczany, spadziowy albo wrzosowy. Do herbaty dobrze pasuje lipowy i leśny, do pieczywa rzepakowy, a do piernika i marynat — gryczany.

Chcesz spróbować, jak smakują różne odmiany miodów? W naszym sklepie dostępna jest większość odmian miodów występujących w Polsce. Oferujemy też mniej spotykane miody, które występują sezonowo.