Co to jest spadź? Z czego jest miód spadziowy?

Pszczoły wytwarzają większość miodów z nektaru roślin. Wyjątkiem jest miód spadziowy. Miód spadziowy nie jest z nektaru. Jest ze spadzi!

Miód spadziowy jest wytwarzany przez pszczoły Apis mellifera ze słodkiej rosy, którą pokryte są drzewa rosnące w puszczy. Jest ona wydzielana przez mszyce, czerwce i inne owady odżywiające się sokiem roślin. W upalne czerwcowe i lipcowe dni pszczoły zbierają spadź z liści i przetwarzają ją na miód.

Miody nektarowe i spadziowe różnią się od siebie właściwościami. Miód spadziowy charakteryzuje się zwykle wyższymi wartościami związków o działaniu prozdrowotnym. Badania naukowe pokazują, że najzdrowsze miody pochodzą ze spadzi, a nie z nektaru.

Lubimy mówić, że spadź to słodka rosa, którą pokryte są drzewa w głębi puszczy. Niektórzy nazywają ją sokiem drzewnym.

Chcąc być bardziej precyzyjnym, można stwierdzić, że spadź to słodka wydzielina pojawiająca się na żywych częściach roślin, głównie drzew, wytwarzana przez owady żywiące się sokami roślinnymi.

Ta słodka substancja jest wydzielana przez mszyce, miodówki, czerwce i inne owady żywiące się sokiem roślin. Pszczoły lecą po krople spadzi, z której wytwarzają miód o wyjątkowych cechach.

Miód spadziowy może pochodzić zarówno ze spadzi iglastej, jak i liściastej.

Spadź iglastą pszczoły zbierają głównie z jodeł, rzadziej: świerków, sosen i modrzewi.

Spadź liściasta najczęściej pochodzi z lip, topoli i brzóz, rzadziej: klonu, dębu, jaworu, robinii akacjowej, wierzby, buku, leszczyny, głogu, śliwy i czereśni.

Miód spadziowy nie jest jednolity. Inaczej może smakować miód ze spadzi iglastej, a inaczej ze spadzi liściastej. Na jego cechy wpływają gatunki drzew, owady wytwarzające spadź oraz warunki pogodowe i miejsce pochodzenia.

Spadź nie pojawia się co roku w takiej samej ilości. Jej występowanie zależy od aktywności owadów żywiących się sokami roślin, od gatunków drzew oraz od warunków pogodowych. Dlatego miód spadziowy bywa mniej przewidywalny i bardziej sezonowy niż wiele miodów nektarowych.

Czasem można spotkać się z opinią, że miód spadziowy powstaje z odchodów mszyc. Nie jest to jednak trafne określenie. Spadź to słodka wydzielina powstająca, gdy owady takie jak mszyce, czerwce czy miodówki pobierają sok roślinny z drzew i wydalają jego nadmiar w postaci kropelek bogatych w cukry. Pszczoły zbierają tę substancję z powierzchni liści i igieł, a następnie przetwarzają ją w ulu (podobnie jak nektar) wytwarzając miód spadziowy. Choć spadź jest produktem przemiany soku roślinnego w organizmie owadów, nie jest zwykłymi „odchodami” w potocznym rozumieniu. W praktyce jest to naturalny surowiec roślinny, który pszczoły przetwarzają w wartościowy miód.

Miód spadziowy pochodzi z innego pożytku, niż miód nektarowy. Pszczoły najczęściej zbierają nektar roślin i to z niego wytwarzają miód. Taki miód nazywamy miodem nektarowym. Czasami jednak pszczoły lecą po spadź, czyli słodki sok, którym są pokryte drzewa w lesie. Miód, które pszczoły wytwarzają ze spadzi, nazywamy miodem spadziowym.

Miód ze spadzi jest wysoko ceniony, zarówno ze względu na szlachetny smak, jak i szczególne właściwości prozdrowotne. Jest bardziej gęsty i lepki, niż miody nektarowe. Czuć w nim nuty smakowe żywicy lub orzechów. Ma ciemną barwę, z zielonkawym odcieniem, i słaby, lekko korzenny zapach.

Miód spadziowy najczęściej ma ciemniejszą barwę z zielonkawym odcieniem, jest bardziej lepki i gęsty niż wiele miodów nektarowych, a jego smak bywa mniej kwiatowy, za to bardziej żywiczny, leśny lub lekko orzechowy. W badaniach miód spadziowy zwykle wyróżnia się też wyższą zawartością składników mineralnych i wyższą przewodnością elektryczną.

Znamy badania naukowe, które wykazują, że najzdrowsze miody pochodzą ze spadzi, a nie z nektaru. Miód spadziowy w badaniach często wyróżnia się wyższą zawartością składników mineralnych oraz wykazuje najsilniejsze właściwości przeciwutleniające, co sprawia, że może zostać uznany za najlepszy antyoksydant spośród miodów. Właśnie z tym wiąże się jego ciemniejsza barwa i bardziej wyrazisty charakter.

Miód spadziowy ma zróżnicowane właściwości chemiczne i fizykochemiczne, a także odznacza się potencjalnym działaniem przeciwdrobnoustrojowym, przeciwzapalnym i przeciwutleniającym. Powoduje to, że zainteresowanie tym miodem rośnie i wiele osób spożywa go nie tylko ze względu na wybitny smak, ale i właściwości prozdrowotne.

My w Leśnym Dworze jednak wolimy wstrzymać się od jednoznacznych osądów. Uważamy, że każdy dobrej jakości miód jest zdrowy i poza właściwościami prozdrowotnymi miodów, które wykazują naukowcy w swoich badaniach, warto kierować się po prostu własnym smakiem. Miód to naturalny pokarm, który jest bardzo zróżnicowany. Każde miodobranie daje nam inny miód, więc nie da się go “zamknąć” w ścisłych definicjach. Ufamy pszczołom. Wiemy, że zawsze wybiorą najlepsze źródło nektaru, pyłku i spadzi. Naszym zadaniem jest jedynie obchodzenie się z ich miodem ostrożnie, w taki sposób, by zachował wszystkie swoje właściwości.

Najlepszy miód jest dziewiczy: surowy i nieprzetworzony. Taki miód ma najbogatszy skład i najlepiej smakuje. Tradycyjnie uważa się, że najzdrowsze są miody spadziowe, lipowe, gryczane i wrzosowe. Ich skład i właściwości są zbadane i opisane przez wielu badaczy. Jednak miody zawierają też słabiej poznane substancje odżywcze i aktywne biologicznie, które m.in. koordynują procesy życiowe w organizmie i mają działanie bakterio- i grzybobójcze. Literatura na ich temat jest bardzo uboga.

Nie ma jednej właściwej odpowiedzi na pytanie o to, który miód jest lepszy: spadziowy czy nektarowy (kwiatowy). To zależy tylko i wyłącznie od naszych własnych upodobań!

Zarówno miody nektarowe jak i spadziowe mają cechy, które potrafią podbić podniebienia smakoszy. Jednych zachwyca szlachetna słodycz i orzechowy posmak miodu spadziowego, a inni wolą miody o bardziej delikatnym smaku. Niektórzy lubią płynny miód spadziowy ze względu na jego lepkość i gęstość, a inni chcieliby jeść wyłącznie kremowany miód rzepakowy o konsystencji masła.

To, który miód jest lepszy, zależy też od tego, do czego jest lepszy. Szukasz miodu do sera? A może do herbaty lub kawy? Każdy miód ma różne zastosowania, w których sprawdza się najlepiej. Warto eksperymentować w kuchni i bawić się, sprawdzając różne połączenia smaków.

Powyższy wpis ma charakter informacyjny i nie stanowi porady medycznej. Właściwości lecznicze miodu zostały podane na podstawie dostępnej literatury. Źródła informacji:

“Ocena właściwości przeciwutleniających i zawartości związków polifenolowych w produktach pszczelich”, Czerwonka, M., Szterk, A., Waszkiewicz-Robak, B., Postępy Techniki Przetwórstwa Spożywczego 2/2010, str. 20-24, 2010,

“Fizykochemiczne i przeciwdrobnoustrojowe właściwości miodów z rejonu Podlasia”, Godlewska, M., Świsłocka, R., KOSMOS Problemy Nauk Biologicznych. Tom 64, Nr 2, str. 347-352, 2015,

„Wielka encyklopedia pszczelarstwa”, M. Morawski, L. Maroń-Morawska, Wydawnictwo Dragon, Bielsko-Biała, 2014,

“Pszczelnictwo”, pod red. Jarosława Prabuckiego, Wydawnictwo Albatros, 1998,

“Miód naturalny w medycynie i farmacji. Pochodzenie, właściwości, zastosowanie, preparaty lecznicze.” Tichonow, A. I., Bondarenko, L. A., Jarnych, T. G., Szpyczak, O. S., Kowal, W. M., Skrypnik-Tichonow, R. I., 2017,

“Porównanie wybranych właściwości miodów pszczelich jasnych i ciemnych”, Ewa Majewska, Katedra Biotechnologii, Mikrobiologii i Oceny Żywności Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie,

“An overwiev of psychochemical characteristics and health-promoting properties of honeydew honey”, Seraglio, S. K. T., Silva, B., Bergamo, B., Brugnerotto, P., Gonzaga, L. V., Fett, R., Costa, A. C. O., Food Research International 119, str. 44-66. https://doi.org/10.1016/j.foodres.2019.01.028, 2019.